App Store
Google Play
ताप चिंताजनक वाटू शकतो, विशेषतः जेव्हा तुम्हाला खात्री नसते की तो कशामुळे होत आहे किंवा तो किती गंभीर असू शकतो. सत्य हे आहे की, सर्व ताप सारखे नसतात-काही माइल्ड आणि अल्पकालीन असतात, तर काहींना वैद्यकीय मदतीची आवश्यकता असू शकते. वेगवेगळ्या प्रकारचे ताप, त्यांची लक्षणे आणि त्यांचे व्यवस्थापन कसे करावे याबद्दल जागरूक राहिल्याने तुम्हाला अधिक नियंत्रणात राहण्यास मदत होऊ शकते.
हे मार्गदर्शक तुम्हाला 12 सामान्य प्रकारचे ताप, कोणती लक्षणे लक्षात ठेवावीत आणि सुरक्षित राहण्यासाठी आणि बरे वाटण्यासाठी तुम्ही कोणती सोपी पावले उचलू शकता याबद्दल मार्गदर्शन करेल.
ताप म्हणजे काय?
ताप हा तुमच्या शरीराचा संसर्ग किंवा आजाराला नैसर्गिक प्रतिसाद आहे. जेव्हा तुमचे अंतर्गत तापमान सामान्य श्रेणीपेक्षा जास्त वाढते तेव्हा असे होते, सहसा तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती एखाद्या समस्येशी लढत असते. माइल्ड ताप अनेकदा विश्रांती आणि काळजी घेतल्याने बरा होतो, परंतु त्याचे कारण समजून घेणे महत्वाचे आहे.
वेगवेगळ्या प्रकारचे ताप जाणून घेतल्याने तुम्हाला काय होत आहे ते ओळखण्यास आणि योग्य पावले उचलण्यास मदत होऊ शकते. हे नेहमीच गंभीर नसते, परंतु लक्षणांकडे लक्ष दिल्याने सुरक्षित आणि निरोगी राहण्यास मदत होते.
तापाचे 12 सामान्य प्रकार
तापाचे अनेक प्रकार आहेत आणि त्या सर्वांचा अर्थ गंभीर नसतो. प्रत्येक प्रकाराची स्वतःची कारणे, नमुने आणि चिन्हे असतात. त्यांच्याबद्दल जाणून घेतल्याने तुम्हाला लक्षणे व्यवस्थापित करणे आणि मदत कधी घ्यावी हे ठरवणे सोपे होऊ शकते.
एक्यूट ताप
एक्यूट ताप अचानक येतो आणि थोड्या काळासाठी, बहुतेकदा काही दिवस टिकतो.
- सामान्यतः फ्लू किंवा सर्दी सारख्या सामान्य विषाणू किंवा बॅक्टेरियाच्या संसर्गामुळे होतो.
- शरीराचे तापमान सामान्यतः 100.4°F (38°C) पेक्षा जास्त असते.
- तुम्हाला थंडी वाजून येणे, थकवा किंवा स्नायू दुखणे देखील जाणवू शकते.
- तापाच्या सर्वात सामान्य प्रकारांपैकी एक आहे आणि सामान्यतः विश्रांती, द्रवपदार्थ आणि साध्या काळजीला चांगला प्रतिसाद देतो.
सबएक्यूट ताप
सबअॅक्युट ताप हा एक्यूट तापापेक्षा जास्त काळ टिकतो-साधारणतः 1 ते 2 आठवडे-पण अखेरीस बरा होतो.
- तापमान हळूहळू वाढू शकते आणि साधारण 1-2 आठवडे टिकते.
- ते माइल्ड, सततचा ताप असल्यासारखे वाटू शकते जे पूर्णपणे जात नाही.
- बहुतेकदा माइल्ड संसर्ग, स्वयंप्रतिकार स्थिती किंवा इतर आजारांच्या सुरुवातीच्या लक्षणांशी जोडलेले असते.
- हे कमी तीव्रतेच्या पण तरीही महत्त्वाच्या तापांपैकी एक आहे जे पाहण्यासारखे आहे.
वारंवार येणारा ताप
वारंवार येणारा ताप म्हणजे वारंवार परत येणारे तापमान वाढीचे एपिसोड, जे दर काही दिवसांनी किंवा आठवड्यांनी होऊ शकतात.
- तुम्हाला दोन भागांमध्ये बरे वाटेल, पण ताप परत येत राहतो.
- हे चक्रांमध्ये आठवडे किंवा महिने देखील टिकू शकतात.
- कारणांमध्ये संसर्ग, रोगप्रतिकारक स्थिती किंवा क्षयरोगासारखे आजार यांचा समावेश होतो.
- सर्व प्रकारच्या तापांमध्ये , याला बारकाईने निरीक्षण आणि शक्यतो प्रयोगशाळेतील चाचण्यांची आवश्यकता असते.
क्रॉनिक ताप
क्रॉनिक ताप तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकतो. जर कारण स्पष्ट नसेल, तर याला "अज्ञात मूळचा ताप" (PUO) म्हणतात आणि गंभीर समस्या दर्शवू शकतो.
- माइल्ड किंवा जास्त असू शकते, परंतु पूर्ण बरे न होता चालू राहते.
- दीर्घकालीन संसर्ग, स्वयंप्रतिकार समस्या किंवा कर्करोगाशी संबंधित.
- अनेकदा वजन कमी होणे किंवा थकवा येणे.
- हा तापाच्या प्रकारांपैकी एक आहे जो निदानासाठी डॉक्टरांनी तपासला पाहिजे.
इंटरमिटंट ताप
या प्रकारात ताप काही वेळेस वाढतो आणि नंतर पूर्णपणे सामान्य होतो, कधी काही तासांत, तर कधी दिवसागणिक.
- तापमान वाढते आणि कमी होते, कधीकधी काही तासांत किंवा दिवसांत.
- मलेरिया, रिकेट्सियल इन्फेक्शन किंवा सेप्सिससारख्या आजारांमध्ये दिसून येऊ शकते.
- ताप वाढताना अनेकदा घाम येणे, थंडी वाजणे आणि थकवा येतो.
- या प्रकारचा ताप गोंधळात टाकणारा वाटू शकतो, म्हणून तुमचे तापमान ट्रॅक करणे उपयुक्त ठरते.
रेमिटंट फिव्हर
रेमिटंट तापात चढ-उतार असतात - पण ताप कधीच पूर्णपणे नाहीसा होत नाही.
- दिवसा तुमचे तापमान बदलते पण ते सामान्यपेक्षा जास्त राहते.
- जिवाणू संसर्ग किंवा स्वयंप्रतिकार रोगांमध्ये आढळते .
- सामान्य लक्षणांमध्ये थकवा, थंडी वाजून येणे आणि अशक्तपणा यांचा समावेश आहे.
- तापाच्या चढ-उतार प्रकारांपैकी एक आहे जो लवकर वैद्यकीय पुनरावलोकनामुळे फायदेशीर ठरतो.
हायपरपायरेक्सिया
हायपरपायरेक्सिया हा एक अतिशय तीव्र आणि अर्जंट ताप आहे.
- शरीराचे तापमान 106°F (41.1°C) पेक्षा जास्त वाढते.
- उष्माघात किंवा गंभीर संसर्गामुळे होऊ शकते .
- गोंधळ, जलद हृदय गती किंवा अगदी बेशुद्धी होऊ शकते.
- तापाच्या सर्वात धोकादायक प्रकारांपैकी एक आहे.
लो ग्रेड ताप
कमी दर्जाचा ताप म्हणजे तापमानात होणारी माइल्ड पण सतत वाढ.
- साधारणपणे 99°F (37.2°C) ते 100.4°F (38°C) दरम्यान.
- सर्दी, लवकर संसर्ग किंवा लसीकरणानंतर सामान्य.
- डोकेदुखी, थकवा किंवा शरीरदुखीसह येऊ शकते.
- तापाच्या माइल्ड प्रकारांपैकी एक आहे , परंतु तो काहीतरी सुरू होत असल्याचे लक्षण असू शकते.
रीलॅप्सिंग ताप
हा बरे वाटल्यानंतर काही काळानंतर पुन्हा येणारा ताप येतो.
- लाटांमध्ये येते, प्रत्येक लाट काही दिवस टिकते.
- टिकांच्या चाव्याव्दारे बोरिलिया बॅक्टेरियामुळे होतो (काही प्रकारांमध्ये उवा देखील कारणीभूत असू शकतात).हे डेंग्यूसारख्या विषाणूजन्य आजारांपेक्षा वेगळे आहे, जरी दोन्हीमध्ये वारंवार येणारे तापाचे प्रकार असू शकतात.
- डोकेदुखी , स्नायू दुखणे आणि कधीकधी त्वचेवर पुरळ उठणे जाणवू शकते .
- अँटीबायोटिक्स आणि वैद्यकीय मदतीची आवश्यकता असलेल्या तापांपैकी एक.
सेप्टिक ताप
सेप्टिक ताप हा सेप्सिसमुळे होतो - रक्तप्रवाहात होणारा एक गंभीर संसर्ग.
- यासोबत उच्च ताप, थंडी वाजून येणे आणि जलद श्वास घेणे येते.
- कमी रक्तदाब किंवा थरथरणे देखील होऊ शकते .
- तातडीने वैद्यकीय सेवा आणि प्रतिजैविकांची आवश्यकता आहे.
- तापाच्या सर्वात गंभीर प्रकारांपैकी , विशेषतः कमकुवत प्रतिकारशक्ती असलेल्या लोकांमध्ये.
औषधांमुळे होणारा ताप
औषधांमुळे येणारा ताप काही औषधांच्या प्रतिक्रियेमुळे होतो.
- अनेकदा अँटीबायोटिक्स किंवा वेदनाशामक औषधांसारखे नवीन औषध सुरू केल्यानंतर लगेचच सुरू होते.
- घाम येणे, थंडी वाजून येणे आणि स्नायू दुखणे होऊ शकते, बहुतेकदा संसर्गाची लक्षणे नसतानाही.
- औषध थांबवल्यानंतर ताप सहसा कमी होतो.
- हा तापाचा कमी सामान्य प्रकार आहे, परंतु तुम्ही अलीकडे औषधे बदलली आहेत का ते पाहणे योग्य आहे.
इडिओपॅथिक ताप
चाचण्यांनंतरही, इडिओपॅथिक तापाचे कोणतेही स्पष्ट कारण नाही.
- याला "अज्ञात मूळचा ताप" (Pyrexia of Unknown Origin - PUO) असे म्हणतात.
- दिवस किंवा आठवडे टिकू शकते, बहुतेकदा माइल्ड आणि स्वतःहून कमी होते.
- डॉक्टर सहसा निरीक्षण करतात आणि कोणत्याही लपलेल्या समस्या शोधण्यासाठी अनेक चाचण्या करतात.
- तापाच्या अधिक गूढ प्रकारांपैकी , परंतु नेहमीच धोकादायक नसतात.
तापाची सामान्य लक्षणे
बहुतेक प्रकारच्या तापांमध्ये लक्षणांचा एक समूह असतो जो तुम्हाला समस्या लवकर ओळखण्यास मदत करू शकतो.
- थंडी वाजून येणे आणि थरथरणे : बाहेर उबदार असतानाही थंडी जाणवणे.
- डोकेदुखी : माइल्ड ते तीव्र वेदना, बहुतेकदा दाबासारखी.
- शरीरदुखी : स्नायू दुखणे किंवा सांधेदुखी अचानक येऊ शकते.
- थकवा : तुम्हाला असामान्य थकवा किंवा झोप येऊ शकते.
- भूक न लागणे : अन्न आकर्षक वाटणार नाही.
- घाम येणे : विशेषतः ताप वाढताना किंवा नंतर.
- त्वचेवर पुरळ उठणे : विषाणूजन्य संसर्ग, डेंग्यू किंवा गोवरासारख्या आजारांमध्ये दिसून येऊ शकते.
तापाची सामान्य कारणे
वेगवेगळ्या प्रकारचे ताप विविध कारणांमुळे येऊ शकतात.
- संसर्ग : जिवाणू, विषाणूजन्य ( डेंग्यू तापासारखे ), किंवा बुरशीजन्य संसर्ग ही प्रमुख कारणे आहेत.
- रोगप्रतिकारक प्रतिक्रिया : शरीर स्वतःच्या ऊतींवर प्रतिक्रिया देऊ शकते (ऑटोइम्यून रोग).
- औषधे : काही औषधे तापमान वाढवतात.
- पर्यावरणीय घटक : उष्माघात किंवा डिहायड्रेशनमुळे जास्त ताप येऊ शकतो.
- लसीकरण : लसीकरणानंतर माइल्ड प्रकारचे ताप येऊ शकतात.
- क्रॉनिक आजार : दीर्घकालीन परिस्थितीमुळे तापमान थोडे वाढू शकते.
- अज्ञात कारणे : कधीकधी, इडिओपॅथिक तापांप्रमाणे, कोणतेही स्पष्ट कारण सापडत नाही.
तापाची खबरदारी
तापाचा प्रकार कोणताही असो, काही सोप्या पायऱ्या तुम्हाला बरे वाटण्यास आणि पसरण्यापासून रोखण्यास मदत करू शकतात.
- हायड्रेटेड रहा : पाणी, सूप किंवा रिहायड्रेशन सोल्यूशन्स प्या.
- योग्य विश्रांती घ्या : तुमच्या शरीराला पूर्णपणे बरे होण्यासाठी वेळ द्या.
- गर्दीच्या किंवा धुळीच्या ठिकाणी जाणे टाळा : विशेषतः जेव्हा तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असते.
- तुमच्या तापमानाचे निरीक्षण करा : तुमच्या तापाच्या पद्धती बदलल्यास त्याची नोंद ठेवा.
- हलके कपडे वापरा : जास्त गरम होऊ नये म्हणून थंड पण आरामदायी कपडे घाला.
- हात वारंवार धुवा : इतरांना संसर्ग पसरू देऊ नका.
- संतुलित आहार घ्या : पौष्टिक अन्न जलद बरे होण्यास मदत करते.
- गरज पडल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या : विशेषतः जर ताप तीन दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकला किंवा वाढला तर.
थोडक्यात
जेव्हा तुम्हाला विविध प्रकारचे ताप समजतात, तेव्हा शांत राहणे, महत्त्वाची लक्षणे ओळखणे आणि गरज पडल्यास कारवाई करणे सोपे होते. तुम्हाला अंदाज लावण्याची गरज नाही-स्पष्ट उत्तरे फक्त एक चाचणी दूर आहेत.
तापाशी संबंधित निदानांच्या विस्तृत श्रेणीसह, मेट्रोपोलिस हेल्थकेअर घरबसल्या चाचणी करणे आणि जलद, अचूक परिणाम मिळवणे सोपे करते - तुमच्या आरोग्यासाठी माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास मदत करते.
