App Store
Google Play
मोनोसाईट्स म्हणजे काय?
मोनोसाईट्स म्हणजे पांढऱ्या रक्तपेशी, ज्या फंगस, बॅक्टेरिया, प्रोटोझोआ, ई. जीवाणूंना नष्ट करण्यासाठी त्यांच्याशी लढतात. मोनोसाईट्स जखम बरी करण्यासाठी आणि संसर्ग होणे टाळण्यासाठी इतर पांढऱ्या पेशींना बोलवतात. म्हणजेच मोनोसाईट्स आपल्याला स्वस्थ ठेवण्याचे काम करतात.
मोनोसाईट्स काय करतात?
पांढऱ्या रक्तपेशी, जसे की मोनोसाईट्स, प्रतिकार शक्तिसाठी आवश्यक असतात कारण ते आजार आणि इतर अनावश्यक संसर्गांपासून आपल्या शरीराचे रक्षण करतात. साइटोकिन्स नावाचे रसायन तयार करून मोनोसाईट्स संरक्षण प्रणाली देखील नियंत्रित ठेवतात. हे साइटोकिन्स प्रतिकार शक्तिची प्रतिक्रिया सुव्यवस्थित आणि गरज असल्यास बदल करण्यात मदत करतात. हे करण्यासाठी साइटोकिन्स प्रतिकार करणाऱ्या पेशींच्या कार्यावर परिणाम करून दाह, जळजळ किंवा वेदना यावर प्रतिकार शक्तिचा परिणाम होतो आहे हे सुनिश्चित करतात.
मोनोसाईट्स बोनमॅरो मध्ये तयार होतात. तिथे त्यांना तुमच्या शरीराचे संरक्षण करण्यासाठी सज्ज केले जाते. त्यांची पूर्णपणे वाढ झाल्यावर, ते आपल्या रक्तप्रवाहात आणि ऊतींमध्ये प्रवेश करून जीवाणूंशी लढतात.
डेंड्रीटिक पेशी काय करतात
डेंड्रीटिक पेशी या प्रतिजैविके निर्माण करणाऱ्या पेशी असतात. या पेशी शरीराला संसर्ग किंवा जीवाणूंशी लढण्याचे संकेत देतात. डेंड्रीटिक पेशी तुमच्या त्वचेच्या खालील सर्वात वरच्या ऊतींमध्ये आणि फुफ्फुसे, नाक, पोट आणि आताड्यांच्या आतील बाजूला राहतात. जीवाणू हल्ला झाल्यास डेंड्रीटिक पेशी हल्ला करणाऱ्या पेशींची प्रतिजैविके गोळा करतात आणि साइटोकिन्स नावाचे प्रोटीन तयार करतात. या प्रक्रियेदरम्यान इतर पांढऱ्या पेशींना संसर्ग झालेल्या ठिकाणी पोहोचण्याचा आणि हल्ला करणाऱ्या पेशींना नष्ट करण्याचा संकेत दिला जातो.
म्हणून, तुम्ही डेंड्रीटिक पेशींना आपल्या शरीरातील अग्निशमन दल म्हणू शकता.
मॅक्रोफेजेस (Macrophages) काय करतात
मॅक्रोफेजेस (Macrophages) हे आपल्या शरीरातील अग्निशमन दलाचा सर्वात अग्रणी भाग आहे. हे मॅक्रोफेजेस (Macrophages) व्हायरस, फंगस, बॅक्टेरिया आणि प्रोटोझोआ यांच्यापासून आपल्या शरीराचे रक्षण करतात. मॅक्रोफेजेस (Macrophages) पेशीतील जीवाणूंना घेरतात आणि विषारी एन्झाइम्सच्या मदतीने नष्ट करतात.
मोनोसाईट्स कसे दिसतात?
मोनोसाईट्स या सर्वात प्रमुख पांढऱ्या पेशी आहेत ज्या आकाराने लाल रक्त पेशींच्या तुलनेने दुप्पट मोठ्या असतात. यांचा आकार मोठा असल्यामुळे, सूक्ष्मदर्शकाच्या माध्यमातून सहज दिसतात. मोनोसाईट्समध्ये उपस्थित सायटोप्लाझम (Cytoplasm) नावाच्या द्रव्यपदार्थामध्ये दोन शरीर असलेले केंद्रक तरंगत असतात.
मोनोसाईट्सचे सूक्ष्मदर्शकाखाली निरीक्षण करताना, प्रयोगशाळेतील तंत्रज्ञ स्पष्ट दृश्य मिळण्यासाठी एक रंग त्यावर टाकला जातो. या रंगामुळे पेशींचा रंग पांढरा न राहता गडद निळा आणि जांभळा होतो. सायटोप्लाझमच्या आत काही सूक्ष्म कण असतात जे फिकट जांभळ्या रंगाचे असतात. संपूर्ण शरीरात केंद्रकांचा आकार पेशींच्या हालचालीप्रमाणे बदलत असतो. मोनोसाईट्सचे केंद्रक पेशीच्या मध्यभागी गडद जांभळ्या रंगाचे असतात आणि खालील आकारात दिसू शकतात:
- घोड्याच्या नाळेसारखे
- राजम्याचा गोळा असल्यासारखे
- असमतोल वर्तुळासारखे
- मध्यभागी खाच असलेल्या वर्तुळासारखे
मोनोसाईट्स कुठे उपस्थित असतात?
मोनोसाईट्स बोनमॅरो मध्ये असतात. त्यांची पूर्णपणे वाढ झाली की ते ऊतींमध्ये प्रवेश करतात आणि इतर प्रतिकार शक्ति प्रणालीमधील पेशींसह मिळून शरीरातील संसर्गाशी लढतात.
मोनोसाईट्सवर परिणाम करणाऱ्या कोणकोणत्या सामान्य विसंगती आहेत?
तुमच्या शरीरातील उपस्थित मोनोसाईट संख्येवर या विसंगतींचा परिणाम अवलंबून असतो. ही संख्या खूप निम्न किंवा खूप उच्च असू शकते कारण आपले शरीर संसर्गांशी किंवा आजारांशी लढत असते.
मोनोसाईटोसिस
मोनोसाईट्सची संख्या शरीरात उच्च झाली की मोनोसाईटोसिसचा त्रास होऊ शकतो. तुमचे शरीर गंभीर स्वरूपाच्या संसर्गाशी किंवा आजाराशी लढा देत असताना मोनोसाईट्सची संख्या वाढते. मोनोसाईट्सची संख्या उच्च होण्यामागे किंवा मोनोसाईटोसिस उद्भवण्यासाठी कारणीभूत काही प्राथमिक कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- रक्तासंबंधी विसंगती
- ऑटोइम्यून आजार
- दाह, जळजळ किंवा वेदना यासंबंधी विसंगती
- हृदयासंबंधी आजार ई.
मोनोसाईटोपेनिया
मोनोसाईटोपेनिया मध्ये मोनोसाईट्सची संख्या निम्नहोते. पांढऱ्या रक्तपेशींची संख्या निम्नझाल्याने असे होते. मोनोसाईटोपेनियाची प्राथमिक कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- रक्तातील संसर्ग
- भाजणे
- एचआयव्ही
- केमोथेरेपीची प्रतिक्रिया
मोनोसाईट्स संख्यांची सामान्य पातळी किती असावी?
तुमच्या पांढऱ्या पेशींच्या 2% आणि 8% प्रमाण हे तुमच्या शरीरातील स्वस्थ मोनोसाईट्सच्या संख्यांची सामान्य पातळी आहे. एका तरुण व्यक्तिच्या रक्ताच्या प्रति माइक्रोलिटरमधील 200 आणि 800 मोनोसाईट्स इतके असते. जर तुमच्या शरीरातील मोनोसाईट्सची संख्या या पातळीपेक्षा उच्च असेल, तर तुम्हाला मोनोसाईट्सची संख्या निम्न किंवा उच्च होणे यासारखा मोनोसाईट-संबंधी त्रास उद्भवू शकतो.
मोनोसाईट्सचे आरोग्य तपासण्यासाठी कोणकोणत्या सामान्य चाचण्या आहेत?
रक्त चाचण्या करून तुम्ही तुमच्या मोनोसाईट्सचे आरोग्य जाणून घेऊ शकता. तुमच्या शरीरातील मोनोसाईट्स पेशींची संख्या दोन प्रकारच्या चाचण्यांमध्ये कळू शकतात.
संपूर्ण रक्त चाचणी: या चाचणीदरम्यान, तुमचा हेल्थकेअर प्रोव्हायडर तुमच्या शीरेतून रक्ताचा नमूना घेतात आणि रक्तपेशींची संख्या जाणून घेऊन वेगवेगळ्या स्थिती आणि संसर्गांचे निदान करतात. बरेचसे मोनोसाईट्स हे पांढऱ्या रक्तपेशी असतात; विभिन्नतेच्या आधारे केली गेलेली संपूर्ण रक्त चाचणी (सीबीसी) अशा परिस्थितीत मदत करू शकते. या चाचणी मध्ये तुमच्या शरीरातील पाच प्रकारच्या पांढऱ्या रक्तपेशी मोजल्या जातात आणि मोनोसाईट्सची सामान्य पातळी ओळखली जाते, म्हणजेच ही पातळी खूप निम्न आहे की खूप उच्च आहे, हे तपासले जाते.
मोनोसाईट्सची एकूण संख्या तुमच्या रक्ताच्या नमून्यामध्ये किती मोनोसाईट्स आहेत हे दर्शवते. संपूर्ण रक्त चाचणी मध्ये मिळालेल्या मोनोसाईट्सची टक्केवारी आणि त्याच नमून्यातील एकूण पांढऱ्या रक्तपेशींची संख्या यांचा गुणाकार करून एकूण मोनोसाईट्सची संख्या मिळवली जाते. याचे परिणाम मोनोसाईट्सची सामान्य, निम्न किंवा उच्च संख्या दर्शवतात.
मोनोसाईट संबंधी वेगवेगळ्या स्थितींची सामान्य लक्षणे कोणकोणती आहेत?
मोनोसाईट्सच्या बाबतीत मोनोसाईट्सची निम्न किंवा उच्च संख्या असल्यास, तुम्हाला ते निम्न किंवा उच्च असल्याची कोणतीच लक्षणे जाणवणार नाहीत, त्याउलट तुम्हाला झालेल्या संसर्गाचे दुष्परिणाम तुम्हाला जणवतील, ज्यामुळे तुमच्या मोनोसाईट्सची संख्या असामान्य होईल. ही लक्षणे आहेत:
सूज येणे
मोनोसाईट संबंधी वेगवेगळ्या स्थितींसाठी कोणकोणते सामान्य उपचार उपलब्ध आहेत?
तुमच्या परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन हे उपचार ठरवले जातात. हे उपचार तुमचा आहार बदलण्या इतके सोपे किंवा इतके महत्त्वाचे असू शकतात की केमोथेरेपी वापरून खोलवर असलेला आजार बरा करावा लागू शकतो. तुमचे हेल्थकेअर प्रोव्हायडर तुम्हाला तुमचे निदान आणि गांभीर्य पातळी लक्षात घेऊन योग्य उपचार सुचवतात.
मी माझ्या मोनोसाईट्सची वाढलेली संख्या कशी कमी करू शकतो?
तुमची वाढलेली मोनोसाईट्सची संख्या निम्नकरण्यासाठी तुम्ही खालील उपाय करू शकता:
- लाल मांस, रीफाईन केलेले कार्बोहायड्रेट्स किंवा तळलेले पदार्थ यांचे सेवन टाळा. या पदार्थांमुळे जळजळ होते ज्याचा तुमच्या मोनोसाईट्सच्या संख्येवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.
- नियमित व्यायाम करा
- मद्यपान टाळा
मी माझी मोनोसाईट्सची संख्या कशाप्रकारे वाढवू शकतो?
तुमची निम्नझालेली मोनोसाईट्सची संख्या वाढवण्यासाठी तुम्ही खालील उपाय करू शकता:
- व्हिटॅमिन पूरक पदार्थ जसे की बी12, सी आणि डी यांचा आहारात समावेश करून तुमची प्रतिकार शक्ति वाढवा.
- खोलवर असलेल्या संसर्गावर उपचार घ्या
- तुमच्या हेल्थकेअर प्रोव्हायडरची चर्चा करा आणि औषधे बदलून बघा किंवा औषधांची वेळ ज्यामुळे तुमच्या मोनोसाईट्सची संख्या निम्नझालेली असू शकते, ती वेळ बदलून बघा.
मी माझे मोनोसाईट्स स्वास्थ्य उत्तम कसे ठेवू शकतो?
तुम्ही तुमचे मोनोसाईट्स खालील उपाय करून स्वस्थ ठेवू शकता:
- एक संतुलित आहार घेणे त्याचसोबत नियमित व्यायाम करणे
- ताण कमी करून
- संसर्ग होणे टाळण्यासाठी स्वच्छता राखणे
निष्कर्ष
मोनोसाईट्स तुमच्या शरीरातील अग्निशमन दल आहे कारण ते तुमच्या शरीरात जंतू पसरण्यापासून रोखतात. तुमची प्रतिकार शक्ति वाढवून तुमच्या मोनोसाईट्सचे स्वास्थ्य उत्तम ठेवू शकता. जर तुम्हाला तुमची मोनोसाईट्सची संख्या जाणून घ्यायची असेल तर मेट्रोपोलिस सोबत तुमची रक्तचाचणी बुक करा. ही लॅब तिच्या अचूक निदानासाठी ओळखली जाते; तुम्ही तुमच्या घरी येऊन तुमच्या सोयीनुसार नमूना घेण्याची सुविधा देखील घेऊ शकता. या चाचणी मुळे तुम्हाला तुमची मोनोसाईट्सची संख्या निम्न आहे की उच्च आहे हे अचूकपणे समजते.
