Get Metropolis Healthcare with full year of free testing at just ₹4999
Need help? Talk to our expert.
WhatsApp

??????? ????? ????????: ??????????????, ???? ????????? & ??

NA
Last Updated February 09, 2026
Language
??????? ????? ????????: ??????????????, ???? ????????? & ??

?????? ????? ???????? ?????? ?????

??? ???????? ?????? ??? ??????????? ?????? ????? ?????????? ???? ???????????????. ?????? ?????? ???????????????? ???? ?????? ???? ????? ???????? ??????????????. ??????????, ??????? ????????? ???????????, ??????? ??????????? ?????? ????? ??????????? ?????? ????? ???????? ??????????; ??????, ??????? ??????, ????? ???????? ?????? ???????? ????????????? ???????? ???????????. ???? ????? ???????? ?????? ???? ???????? ?????? ??????????????????. ??? ??????? ????????? ????????? ?????????, ??? ??? ?????? ?????????? ??????????. ?????? ?????????? ????? ???????? ??????????? ???????? ???????? ??????????? ??????? ????????.

?????? ????? ?????????????? ???????????????????? ??????????? ???????

?????? ????? ?????????? ???????????????? ??????????? ????????????, ????? ???????.

?????? ????? ???????? ?????? ??? ??????????? ?????????? ?????? ????????? ?????????? ???????????, ??? ????? ?????? ?????????????? ?????? ?????? ????? ???????? ??????? ??????? ????????????? ???????? ???????????. ?????? ????? ??????????????, ??? ????????? ???????????? ?????? ??????????? ???????????. ????? ????????? ?????? ??????? ??????????, ???? ???????? ??????? ??????. ???? ?????????????????? ??????? ????????? ??????? ???????????????, ??????? ???????????????? ???????????.

?????? ????? ??????????????? ??????? ?????? ????? ???????? ???????? ???????????? ???????????. ?????????? ??????? ???????????????? ?????? ??????? ?????? ??? ????? ???????? ??????? ??? ????????. ???????, ?????? ????? ???????? ?????? ???? ???? ??????? ??????????? ?????????? ???????????. ???? ?????? ?????? ???? ??????????????? ???? ?????????? ??????????? ?????? ????? ???????? ????????? ??????????.

?????? ?????????????? ??? ??????? ?????? ????, ??? ??? ??????????

?????? ?????? ??? ????????? ?????? ?????????????? ??????? ?????. ????????? ?????????? ?????????????? ??? ?????? ????????? ????? ??????? ????? ??????? ?????????? ????????:

  • ???????: ?????? ???? ???????????? ???????, ????? ??????? ????? ???? ???????????. ?????? ???? ????????? ???? ?????????????? ??????? ??? ????????.
  • ??????????: ?????? ?????????? ?????????? ?????????????? ????, ??? ???? ??????? ???????????. ?????? ???????????? ??? ????????????? ??????? ???????? ?????????????? ????????.
  • ??????????? ?????: ?????????? ?????? ????????, ?????? ??????????? ??? ????????? ????????? ?????????. ???????, ???? ????? ???????? ?????? ???? ?????? ??????? ??????????. ?????? ??????????? ?????, ????? ???????? ???????? ?????????????? ???????.

???? ??????????????? ???????????, ?????? ??????? ????????? ???? ????????????????? ?????? ???????????????? ?????????? ????????. ??????? ???????? ???? ????????? ?????????????? ?????? ?????????, ??????????? ???????????? ??????? ?????? ??????? ????????? ??????? ????????? ???????????. ???????? ????????? ????????:

  • ???????? (?????? ???? ?????????? ???? ??????????, ????????????? ????????? ??????????, ?????? ?????? ???? ??????????? ????).
  • ?????? (?????? ??????????? ???? ???? ????)
  • ??????
  • ???? ???? ??????? ???? ??????????? ????.
  • ?????? ??????????????? ????????
  • ?????? ?????????

???? ??????? ????? ???????? ????? ???? ?????????????? ??????? ???????????????

??????? ???????????????? ????????????? (?????? ??????? ?????? ???????????? ????? ?????????????? ?????? ???), ??? ??????????? ?????? ????? ??????????? ????????? ????? ?????????????? ????????? ?????????. ?????????????? ???????? ??????? ????????????, ?????????? ??????? ?????? ??????? ????. ?????? ?????? ????? ?????????? ??????????????? ?????? ??? ???? ???????????????????:

  • 10 ?????????????, ?????? ????? ???????? ??????????. 10 ????????? ???????????, ????? ????? ???????????.
  • 15 ?????????????, ?????? ????? ???????? ??????????. ?????? ????, ????? ???????? ???????????.
  • 30 ????????????? ????? ???????? ??????????. 30 ????????? ???????????, ????? ???????? ???????????.

?????? ???????? ??????? ????????????? ??????? ?????? ??? ?????? ‘??? ?????????????? ???????????' (beats per minute) ?????. ????? ?????? ????? ????????????. ‘??? ?????????????? ???????????' ?????????? ????????? ‘bpm'.

??????? ??????? ???????? ?????????, ???????????? ????? ???????? ?????? ??????????????? ????? ????????????. ??????????????? ???? ????? ???????? ??????? ????????, ??????? ??? ?????? ??????????????? ????????? ???????????? ?????? ?????????.

??? ????????? ???? ?????????????? ??????? ????? ?????????

???, ?????? ????????? ?????? ???????????????? ?????????. ?????? ????? ?????? ???????? ????? ???????????? ?????????. ???????????, ?????? ?????? ??????? ????? ??? ????? ??????????????, ?????? ???????????????? ???? ?????????? ??????? ?????? ??????? ??????????? ??????? ????? ????????.

?????? ???? ????? ???????? ?????? ???????? ????? ???? ?????????????????

?????? ?????? ?????? ????? ???????? ??????? ?????? ??????, ?????????? ?????? ???????? ?????????. ???? ????????????, ???????? ???? ????? ???????? ??????? ??????????????. ??????????????? ??????????????????? ????? ????? ???????? ??????? ???????????:

(????? ????????? ??????)

  • ????????? ?????? ??????? (4 ???????? ???): 100 - 205 bpm
  • ??????? (4 ???????? ????? 1 ?????? ???): 100 - 180 bpm
  • ???? ??????? (1 ????? 3 ???? ???): 98 -140 bpm
  • ????? ????? (3 ????? 5 ???? ???): 80 - 120 bpm
  • ????? ???? (5 ????? 12 ???? ???): 75 - 118 bpm
  • ???????? ??????????? (13 ????? 18 ???? ???): 60 - 100 bpm

???? ??????????????????? ??????????????? ????? ???????? ???? ????? ????????, ??????? ???????????????? ???? ?????????. ??????? ????????????, ????? ???????? ??????? ??????? ?????????. 18 ???????? ???????????????????, ???? ??????????? ?????? ????? ???????? ?????? 60 ????? 100 bpm ??? ????????? ????? ??????????????????????.

?????? ????? ???????? ??????? ?????

??????????????, ????????????? 60 ????? 100 bpm ???????? ????? ???????? ???? ????????? ??????????????. ?????? ????????????? ???? ????? ????????, ?????? ?????????????? ????? ??????? ?????????.

???????, ??????? ????? ???????? ?????? ?????? ???? ???? ?????????? ????????????? ??????????, ????? ??????????? ?????????? ?????????? ???????????. ????????, ????? ??????? ????? ??? ?????????? ?????????, ????????????? ?????? 40 ??????????? ??????????. ??? ?????? ???? ????? ???????? ????????????? ???????? ???????????.

?????? ????? ???????? ??????? ?????

???????? ??????? ‘??????????????' (Tachycardia) ????????? ?????? ????? ???????? ??????, ????????????? ????????????? ????????????? 100 ????????????? ???????? ??????????.

??????? ??? ??????? ????????? ???????????:

  • ??????? ?????? ???? ?????????
  • ????????? ?????? ?????????
  • ??????? ?????? ??? ?????????? ????? ????????????
  • ??????? ???????? ????????? (??????? ???????????)
  • ???????? ???????????? (Atrial Fibrillation) ????? ????? ???????? ?????????

?????? ????? ??????? ????????????? ???????? ???????? ????????? ??????? ??????????, ????????? ????????????, ???????? ?????? ?????? ?????? ????????? ????????? ??????????, ?????????? ???????? ?????????. ?????????? ?????? ?????????????? ????????????? ??????? ???????????? ?????????.

??????? ?????????????? ??????? ??????? ?????

????????, ?????????????? ?????? ??????? ?????????????? ?????????????? ?????????? ??????????, ??? ??????? 60 bpm?????? ??????? ??????? ????????? ????? ???????? ?? ???????????????????. ??? ????????????????, ???????????? ??????? ????? ???????? ??? ???? ????. ????????, ???? ???? ?????????? ?????????? ????????, ????????? ??? ?????????? ??????? 40????? ??????? ????????? ????? ????????????? ????????????.

??????? ?????????????? ??? ?????????? ????????? ?????????? ????????????? ???????????:

  • ?????? ???????????? ????? ??? ??????????
  • ????????? ???????? (?????? ???????????)
  • ??????????? ????? ??????????????????? ????????????
  • ????????? ????????? ??????????????? ??????????
  • ????????? ?????? ??? ?????? ??????????? ?????

??????? ??? ???? ?????? ?????????????, ??????, ???????????? ?????? ??????? ????? ????????????? ????? ??????? ??????????????, ???????? ?????????? ??????? ?????????? ???? ????????????????.

????????? ????? ???????? ??????? ?????

??????? ?????????????? ?????? ?????? ??? ??????? ????????? ?????? ????????? ????????, ??? ??????????? ?????????? ???????? ??????. ??? ??????? 120-150 bpm (??????????????) ???? ???? ?????? 40-50 bpm (???????? ??????????????) ?????? ???? ????????? ????????????? ????????? ???????????.

????????, ?????? ?????? ????? ?????????? ?????? ?????????? ?????? ????????? ?????????????? ????????? ???????? ???????? ????????. ??????? ????? ??????????? ????????? ???????????? ???????????:

  • ?????? ??? ?????? ????????
  • ???????? ??????
  • ???????????? ?????? ???????
  • ????? ???????? ?????? ?????????? ????? ????????

???? ???????????? ??????? ????? ??????? ???????????, ????????? ?????????? ????? ???????????? ?????????, ???????? ???????? ?????? ?????????. ??????? ????????????? ??? ??????????, ????????? ?????? ????????? ????? ???????????? ?????? ??????.

???? ??? ??? ????? ?????????? ?????????? ?????????

?????? ????? ?????????? ????????? ???????????? ?????? ???????????????? ??????????????, ????????????? ??????? ????????????? ??????????? ?????? ?????????????. ??????? ??????? ????????? ????????????, ?????????? ??? ??????????? ??????????? ?????????????? ??? ?????????? ???????????????? ?????? ????????????????.

?????? ????? ?????????? ?????????? ????????? ???? ??????????? ???????????:

  • ????????? ????? ??????????? ?????????: ???????? ???????????? ????? ??? ????????? ?????????, ???????????? ???????????? ?????????????? ?????????. ?????? ???????????????? ????????????, ????? ?????????? ???????? ??????????? ??????? ?????????.
  • ??? ???????????? ????????? ?????: ????? ??????????? ?????? ????????? ????? ???????? ????????????, ?????? ????? ????????????????, ???? ??????????? ???? ?????????. ???????? ??????? ??????????? ????????, ?????? ????? ?????????????? ????????? ???????? ??????? ??????? ???????????.
  • ?? ???????? ????????: ?? ???????? ??????? ???????, ?????? ????? ???????? ???????????. ??????, ????? ???????? ????????????, ???? ???????????? ???? ????????????, ??? ???????????????? ?????????????? ??????? ??????? ??????? ??????????.
  • ???????????? ???????? ???????: ?????? ???????????? ????? ??? ?????????? ????????????????????, ?????? ????? ?????????? ????????? ????????????? ?????, ??????? ????????? ?????????????, ???????? ??????????? ?????? ??????????????? ?????? ?????????? ????????.

??????????? ????? ???????? ??????? ?????????? ????????????

??? ?????????????? ??????????? ??? ??????? ????? ??????????, ?????? ???? ?????????????? ???? ?????? ????? ?????????? ???????????? ?????? ?????????????? ?????????? ??????. ???????, ?????? ????? ?????? ?????????? ????????????????? ????????? ????? ??????? ?????????????, ??????????????? ????????????? ???? ?????? ???????? ????????????.

???? ????? ???????? ???????????? ???? ?????? ????, ???? ????? ??????? ???????? ????? ???????? ????? ?????????? ?????????. ???????? ????? ???????? ????????? ????? ????????? ????????????????? ????????? ‘?????? ???????????? 220 ? ??????????' ??????????. ????, ??? 40 ??????? ????????, ????????????? ???????????? ???????? ????? ???????? 180 bpm (????????????? ???????????) ?????. ?????? ??????????? ??????????? ?????????? ????? ????????, ???? ???????? ?????? 50% ????? 70% ??? ?????? ????????, ?????? 90 ????? 126 bpm ???. ???????? ????????????????, ?????????? ????? ???????? ?????????????? 70% ????? 85% ??? ?????? ????????, ?????? 126 ????? 153 bpm ???.

?????????????, ???????? ???????? ??????????? ?????? ????? ??????? ???? ???????? ?????????? ?????? ????????????? ?????? ????? ???????? ????????? ???????????. ????????????????, ??? ??????????????????? ???????? 80 bpm ????????????? ???????? ??????????, ??? ????? ??? ?????????? ????????? 50 bpm ?? ??????????. ?????????? ?????? ????????????, ?????? ???????? ??????? ?????? ?????????? ????????????????, ?????????? ??????? ?????? ???????? ?????? ?????????? ????????????? ?????..

????? ?????????? ?????????? ???????? ?????

?? ???????? ?????? ????? ??? ????? ?????????? ???????????, ?????? ??? ???????? ?????? ????????? ????????? ?????????. ??????? ?????????? ??????????:

  • ????????????? ????????? ?????? ????? ????? ???????? ?????????????. ??????? ????????????????? ?????? ???????? ?????????, ?????? ???? ?????????? ??????? ?????????? ???????? ??????????? ??????????. ???? ??????????? ?????? ??????? ?????? ????????? ????????.
  • ???? ????????? ?????? ????? ????? ???????????? ???????????. ???????? ?????????????, ?????? ???? ?????????????? ????????? ???????????????. ??? ?????? ????? ???????? ????????????.
  • ?????? ???? ?????? ????? ?????????? ????????????? ???????????. ????????, ????? ?????????, ?????? ????? ??????? ??????? ?????????? ?????? ???????? ?????? ??????? ????????.

???? ????? ??? ??????? ????? ???????? ???????????? ???????? ????????????? ???? ????????

?????? ????????????? ????? ???????? ??? ??????????? ????????? 100 ??????????????? ???? ?????????, ??????? ?????? ?????????? ???? ????????. ???? ???? ???????????????? ????? ????????????????. ??????? ??????? ????? ?????????? ?????? ?????????????, ?????? ????? ???????? ????????????? 60 ????????????????? ??????? ?????????, ??????? ??? ?????????? ???? ????????. ???? ???? ?????????????? ????? ????????????????.

??????, ?????? ????? ???????? ??????? ???????????, ????????? ???????????? ??????? ????????? ???????? ?????????? ??? ????????:

  • ?????? ??????
  • ???????? ??????? ??????????? ????????????
  • ????????????
  • ???????? ???????
  • ??? ????????

???? ?????? ??????? ???????? ??? ???????? ????????

??????-????? ??????????????? ???? ???, ?????? ????? ?????? ??????? ?????? ?????? ??? ???????? ?????? ??????????. ??????-????? ??????????? ??????????? ???????????????? ?????????????? ??????? ?????? ?????? ?????????? ????????????.

??????? ??????? ??????????? ??????? ?????? ???????? ????? ??? ?????????? 95% ??? ???? ?????? ?????????????. ???????????, ?????? ????????? ???????????? ???????? ?????????? ????????? ???????? ??? ??????? ????????? ????????, ????????? ????????? ?????????? ????? ????????.

??????? ????????? ??????????? ????????????????, ???????? ????????????????? ????????????? ????, ????????? ?????????? ??????? ??? ???? ?????????????, ?????? ??????? ???????????? ??? ????????. ?????? ????????? ???????? ?????????? ??????????? ??????????? ??????? ??????? ??????????? ?????? ???????? ?????????? ????????????, ?????? ???????? ????????? ????????????? ?????? ??????? ????????? ?????????????? ?????????.

?????? ?????? ??????? ???????? ??? ??????????? ???? ???????????? ?????.

????

???????? ????? ????????

???????? ???? ??????? ????? ????????

20

200

120 ????? 160

25

195

117 ????? 156

30

190

114 ????? 152

35

185

111 ????? 148

40

180

108 ????? 144

45

175

105 ????? 140

50

170

102 ????? 136

55

165

99 ????? 132

60

160

96 ????? 128

65

155

93 ????? 124

70

150

90 ????? 120

75

145

87 ????? 116

80

140

84 ????? 112

85

135

81 ????? 108

90

130

78 ????? 104

95

125

75 ????? 100

100

120

72 ????? 96

???????? ??????? ?????? ?????????? ???? ??????? ???????????? ??? ???? ???? ???????? ?????.

  • 220 - ?????? ???? = ?????? ???????? ??? ????????
  • ?????????? * 0.6 ?????? ???????-????? ?????? ??????? ?????????
  • ?????????? * 0.8 ?????? ????-????? ?????? ??????? ?????????.

?????? ?????????? ??????? ?????????? ????????????? ??? ????????? ????????? ????????. ?????? ???? 20 ???????? ????? ????????????????. ???????, ?????? ???????? ????? ???????? ????????????? 200 ??????????? (??????, 220-20=200) ?????????. ???? ??????, ?????? ???????-????? ?????? ?????? ????????????? 120 ??????????? (??????, 200*0.6=120) ??????, ?????? ????-????? ?????? ?????? ????????????? 160 ??????????? (??????, 200*0.8=160 ???????????) ?????? ?????????.

??? ?????? ????? ?????????? ????? ???? ??????????????? ??????? ?????? ???? ???? ????? ?????????

?????? ????? ????? ???????? ???????? ??????? ?????????????, ?????? ??????? ????????? ???? ????????. ??????? ?????? ??????????? ????? ???????????? ????????? ?????? ????????????? ??? ??????? ??????????????????.

????????? ???????????? ??????? ????? ??????? ???????????, ?????? ??????? ????????? ???? ????????:

  • ????? ???????? ????????? ???????? ??????? ????????? ?????? ????????? ?????????.
  • ????????? ????? ???????? ?????? ????????????? ?????????? ????? ????????.
  • ?????? ?????????????? ??????????? ????? '????????'???? ?????? ??????? ?????? ?????????? ????????????????. ???? ???? '??????????' ????? ???????????????? ??????? ????? ???????? ??? ????????????? ???????????.
  • ?????????? ????? ???????? ?????????, ??????, ?????? ?????????????? ????????? ??????? ?????? ????? ?????????? ????????????? ???????? ???????????.

??????, ?????????? ??????? ???????????? ????????? ????????????????????, ?????? ??????? ????????? ????? ???????? ?????????, ????? ???????? ???????????? ??????? ?????????, ?????? ???????????? ?????????????????? ????????.

?????????? ??????? ??????? ?????????

????? ?????????? ??? ??????????? ????????? ?????????, ??? ?????????? ???????? ???????? ?????????????????. ?????????? ????????? ?????????? ?????????? ?????? ?????????? ????????:

  • ??????? ????????????? ????????? ?????? ???????? ??????? 120 bpm???? ???? ?????? ??????? ???????? ??????? 40 bpm?????? ??????? ????????
  • ?????? ???, ???????? ??????, ??????? ?????? ????????????, ?????????????? ?????????????
  • ???????? ?????? ????????? ?????????????
  • ???? ????????? ?????? ???????? ????? ?????? ????????????? ??????? ??????????????? ?????? ??????????.

???? ????? ????????, ???? ????????, ???????? ???? ?????? ????????????? ??? ???? ?????? ????? ????? ?????? ???????? ?????????, ?????? ?????????? ???????? ??? ??????? ????????????????? ??????? ????????. ??????? ???????? ?????????????? (ECG) ?????? ??????? ??????? ?????????? ??????? ??? ????? ????????? ???? ????????????????.

????????

???????? ???? ?????? ????? ???????? ?????? ??? ???????? ????? ???? ???? ???. ?????? ????? ?????????? ???????? ???? ????????????? ?????????? ??????? ????????????????? ????????????? ????? ??????? ??????? ?????? ??????? ????????????? ??????? ????????. ?????? ????? ????????, ????????? ?????? ????? ?????????? ???????????????? ?????, ??????? ?????? ????????????? ??????????????????? ????????. ????, ?????? ??? ?????? ???? ???????? ????????? ????? ????? ???????? ?????? ?????????? ????????????????, ?????? ?????? ?????? ????? ???????? ??????? ????????? ???????????? ??????????. ????, ???????? ????? ??????????? ?????????????? ??????? ?????? ?????? ?????? ????????? ???????????. ???? ??????? ??????? ??????? ????? ???????? ?????? ????? ????????? ??????????? ???????????, ??? ??????? ??????? ??????? ??????????????!

???????? ???????????? ?????????

120 ??? ???????? ?????????

???????, ?????. ??????????? ???????????????, 120 bpm ????????????? ??? ???????? ????????????????????? ?????????????? ??????? ???????? ??????????? ?????????? ?????????. ???????????, ?????? ??????????????? ???? 120 bpm ???????? ??????? ?????????. ?????? ?????? ????? ??????????? ?????? ??????????? ?????????????? ??????? ??????? ?????????.

80-90 ??? ?????? ??? ?????????????

???, 80-90 bpm???? ??????? ????????????? ??? ???????? ??????????? ??????????????? ?????? ??? ???????? ???????????? ????????. ???????????, ?? ????????, ??????? ?????? ??? ?????????? ????? ???????? ?????? ???????? ??????????? ???????????. ?????? ????? ??????? ????????? 90 bpm ??? ??????????, ????? ????? ?????? ????????????? ?????????????.

???????? ???? ??? ???????? ??????? ?????

?????? ??? ???????? ????????? ???????? ???? ?????????, ?????????????? ??????? ?????????? ??????????? ??? ?????? ???????? ???????????? ????????????. ????? ??????? ??????????? ?????:

  • ????????? ?????? ??????????: 100-205 bpm
  • ??????????: 98-140 bpm
  • 3-5 ???? ??????????: 80-120 bpm
  • 6-11 ???? ??????????: 75-118 bpm
  • ???? ???????????: 60-100 bpm
  • ???????????: 60-100 bpm

72 ??? ???????? ???? ??? ?????????????

???, ??????????? ??????????????? 72 bpm ??????? ???????? ?????????????? ?????????????????? ??????????????. ?????????, 60-70 ???????? ??????? ???????? ????? ???????? ??????????????, ????????? ???? ???????? ?????????? ??? ?????? ??? ??????????? ???????

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

We value your feedback. Share your thoughts, questions, or suggestions and our team will review them shortly.

  • Stay respectful and constructive.
  • Avoid posting personal or sensitive information.
  • Keep your message clear and concise.

Thank you for being a part of our community and helping us improve.

TruHealth Packages

Choose from our wide range of TruHealth Packages and Health Checkups

Proceed

Do you have any queries? Or call us now at 0804-8911-400